صاحب الحدائق الناضرة به همين مطلب اشاره كرده است : ( أستاذ ما ( 1 ) شهيد ثاني در شرح الرسالة الألفية - در اشاره به قراآت سبع - مى گفت : همه ء اين قراآت از سوى خداوند متعال است كه آنها را روح الأمين بر قلب سيد المرسلين ( صلى الله عليه وآله وسلم ) - به منظور تخفيف وتسهيل بر أمت اسلامي - نازل كرده است ) ( 2 ) . 6 . عارى بودن مصاحف امام از نقطه واعراب ، واجتهاد قراء ششمين منشأ اختلاف قراآت عبارت ازهمين دوامر است ، به خصوص آن قراآتى كه به اجتهاد قراء مبتنى بوده وروايتي درباره ء آنها ديده نمى شد . دو عامل يادشده را بايد از عوامل اختلاف قراآت - البتة از ديدگاه كساني أمثال گولدزيهر - برشمرد ، گولدزيهر مى گفت : ( پيدايش بخش عمده أي از اين اختلافات از خصوصيات خط عربي ريشه مى گيرد . خطى كه پيكره ء نبشتارش ، اندازه هاي مختلف صوتي را پيش مى آورد ، اندازه هاي مختلفي كه پى آمد اختلاف نقطه هائى مى باشد كه روى اين پيكره ويا زير آن قرار مى گيرد ، ويا پى آمد شمار مختلف اين نقطه ها است [ كه مصاحف أولية فاقد آنها بوده است ] . حتى با تساوى اندازه هاي صوتي نيز اين اختلاف پيش مى آمد . اختلاف حركات منجر به اختلاف مواضع كلمه از لحاظ اعراب گرديد ، وهمين امر موجب مى شد كه در دلالت كلمه نيز اختلافي پديد آيد . بنابراين اختلاف آرايش وتجهيز خط به وسيله ء نقطه ها ، ونيز اختلاف حركات - كه مصاحف أولية فاقد آنهابوده است - دو عامل أولية در پيدايش اختلاف قراآت در متنى گشته كه أصلا فاقد نقطه بوده ويا دقتي در نقطه واعراب گذارى آن به كار نرفته است ) ( 3 ) . پيروان نظريه ء گلدزيهر : در ميان معاصرين دو تن از دانشمندان تحت تأثير نظريه ء گولدزيهر قرار گرفتند : 1 . إبراهيم ابيارى كه ما قبلا نظريه ء أو را در مبحث ( تعريف قراآت ) بازگو كرده وبه نقد آن پرداختيم . 2 . دكتر جواد على كه تحت تأثير نظريه ء گولدزيهر مى گفت : ( اختلاف قراآت از رسم الخط قرآن كريم سرچشمه مى گيرد ) ( 4 ) . دانشمندانى كه به نقد نظريه ء گولدزيهر پرداختند : 1 . عبد الوهاب حموده در كتاب القراءات واللهجات ، فصل دهم . 2 . محمد طاهر كردى در كتاب تاريخ القرآن ذيل عنوان ( الرد على الإفرنج القائلين باستنباط القراءات عن الرسم ) . 3 . دكتر عبد الرحمن سيد ضمن بحث خود تحت عنوان ( كولدتسيهر والقراءات ) كه در مجله المربد يكى از نشريات دانشگاه بصره ، سال أول ، شماره ء أول ، چاپ ومنتشر شد . 4 . شيخ عبد الفتاح قاضى در كتاب القراءات في نظر المستشرقين والملحدين . 5 . لبيب السعيد در كتاب المصحف المرتل .

--> 1 . منظور از عنوان ( استادو يا شيخ ) أستاذ ويا شيخ روايت بلا واسطه نيست . 2 . الحدائق الناضرة 8 / 69 . ونيز رجوع كنيد به : مفتاح الكرامة 2 / 392 . 3 . مذاهب التفسير الاسلامي ، ص 8 . 4 . رك : مجلة المجمع العلمي العراقي ، مجلد دوم ، جزء دوم لهجاب القرآن الكريم .